Σάββατο, 23 Απριλίου 2011

Παγκόσμια πρωτοβουλία κατά της ελονοσίας

25 Απριλίου: Παγκόσμια ημέρα κατά της Ελονοσίας

Η ελονοσία είναι η πιο σοβαρή λοιμώδης νόσος που απειλεί τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 3,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλη την υφήλιο κινδυνεύουν να προσβληθούν από την ελονοσία, η οποία είναι ενδημική σε 109 χώρες του κόσμου.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι ετησίως παρουσιάζονται 300 με 500 εκατομμύρια κρούσματα. Περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι πεθαίνουν από τη νόσο, εκ των οποίων τα 500.000 είναι παιδιά, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε 30 δευτερόλεπτα ένα παιδί πεθαίνει από ελονοσία.

Η νόσος εξαπλώνεται σε νέες περιοχές του κόσμου και επανεμφανίζεται σε περιοχές όπου είχε εξαλειφθεί. Η εισαγόμενη ελονοσία αποτελεί πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας και στην Ευρώπη.

Η Novartis έχει αναλάβει σε παγκόσμιο επίπεδο ευρύτατες και πολυεπίπεδες πρωτοβουλίες για την πρόληψη, τη θεραπευτική αντιμετώπιση και την εξάλειψη αυτής της μάστιγας.

* Θεραπεία

Ειδικότερα, έχει υπογράψει από το 2001 συμφωνία με τον ΠΟΥ για να εφοδιάζει αφιλοκερδώς και σε συνεχώς αυξανόμενες ποσότητες με το ανθελονοσιακό της φάρμακο χώρες όπου ενδημεί η ελονοσία. Το ανθελονοσιακό φάρμακό της, συνδυασμός δύο δραστικών ουσιών βασισμένος στην αρτεμισινίνη, διαθέτει τις προαπαιτούμενες ιδιότητες τις οποίες συνιστά σήμερα ο ΠΟΥ. Σύμφωνα με κλινικές μελέτες, αγωγή διάρκειας 3 ημερών επιτυγχάνει ποσοστά ίασης άνω του 96%, ακόμη και σε ενδημικές ζώνες όπου έχει αναπτυχθεί ελονοσία πολυανθεκτική στα περισσότερα κοινά φάρμακα.

Μέχρι και το 2010 είχε εφοδιάσει 40 χώρες, με περισσότερες από 320 εκατομμύρια συσκευασίες του ανθελονοσιακού της φαρμάκου, χωρίς το παραμικρό οικονομικό όφελος.

* Ανάπτυξη των ικανοτήτων των ασθενών και των επαγγελματιών υγείας

Η εταιρεία έχει θέσει σε εφαρμογή το Διεθνές Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα με την ονομασία «Coartem και Ελονοσία», το οποίο αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) στην προσπάθεια να περιοριστεί δραστικά αυτή η νόσος.

Το πρόγραμμα έχει στόχο να λύσει ένα σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα θύματα της ελονοσίας στις αναπτυσσόμενες χώρες: πώς, δηλαδή, να παίρνουν σωστά το φάρμακό τους. Και αυτό γιατί οι ασθενείς στις χώρες αυτές δυσκολεύονται να διαβάσουν τις οδηγίες χρήσεως με τη μορφή που είναι γραμμένες στις χώρες της Δύσης, με τραγική συνέπεια την ακατάλληλη χρήση των ανθελονοσιακών φαρμάκων, τα χαμηλά ποσοστά θεραπείας και θανάτους που θα μπορούσαν διαφορετικά να αποφευχθούν.

Στο πλαίσιο, λοιπόν, του Προγράμματος «Coartem και Ελονοσία», η Novartis σχεδίασε εντελώς νέα συσκευασία του φαρμάκου, με εικόνες που δείχνουν παραστατικά τη σωστή χρήση της θεραπείας 6 δόσεων για βρέφη, παιδιά και ενηλίκους. Επιπλέον, έχουν καταρτιστεί ένα εκπαιδευτικό εγχειρίδιο, κάρτες οδηγιών και αφίσες που εξηγούν με καταληπτό τρόπο τι είναι η ελονοσία, πώς αυτή μεταδίδεται και πώς πρέπει να λαμβάνεται το Coartem, ώστε να επιτύχουμε τα υψηλότερα θεραπευτικά ποσοστά.

Αυτά τα εκπαιδευτικά μέσα προορίζονται για χρήση και αξιοποίηση από τους επαγγελματίες υγείας και από τους ιθύνοντες σε αγροτικές περιοχές, όπως είναι οι εκπαιδευτικοί και τα άτομα που περιθάλπουν ασθενείς.

«Πρόθεσή μας είναι να εξασφαλίσουμε αποτελεσματική θεραπευτική αγωγή για μια από τις πλέον θανατηφόρες νόσους του πλανήτη μας», τόνισε ο Dr. Daniel Vasella, πρόεδρος της Novartis, συμπληρώνοντας ότι «αυτή η σημαντική εκπαιδευτική πρωτοβουλία επιβεβαιώνει τη δέσμευσή της για συνεργασία του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα, τον ακρογωνιαίο λίθο της Παγκόσμιας Σύμβασης του ΟΗΕ. Το πρόγραμμα αυτό, εξάλλου, ενισχύει τον κοινό στόχο της Novartis και της ΠΟΥ να σώσει από την ελονοσία συνανθρώπους μας, πολλοί από αυτούς παιδιά, και υπογραμμίζει τη δέσμευσή μας να κάνουμε προσιτή τη φαρμακευτική αγωγή σε πάσχοντες από τροπικές νόσους».

* Ερευνα και ανάπτυξη - πρωτοπορώντας στο δρόμο της εξάλειψης της ελονοσίας

Στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας της εταιρείας, το Novartis Institute for Tropical Diseases έχει ξεκινήσει 9 ερευνητικά προγράμματα για ανάπτυξη ανθελονοσιακών φαρμάκων νέας γενιάς.

Επιπλέον, συνεργάζεται με τον Medicines for Malaria Venture (MMV), http://www.mmv.org, ένα διεθνή οργανισμό σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με αποστολή την ανακάλυψη, ανάπτυξη, παραγωγή και διάθεση αποτελεσματικών ανθελονοσιακών φαρμάκων σε οικονομικά προσιτές τιμές.

Στις 27 Ιανουαρίου 2009, η Novartis και η οργάνωση MMV παρουσίασαν την πρώτη διαλυτή σε υγρό μορφή του ανθελονοσιακού φαρμάκου, που θα διευκολύνει σημαντικά τη λήψη του από βρέφη και παιδιά.


Διαβάστε περισσότερα...

Ψαλίδι στα κοινωνικά επιδόματα


Τι σχεδιάζει η κυβέρνηση ακόμα και για το επίδομα ανεργίας



- Μέχρι τις 15 Μαΐου θα πρέπει να παρουσιάσει τις τελικές αποφάσεις στην τρόικα
- 5 κοινωνικά επιδόματα ίσως συνδεθούν με εισοδηματικά και περιουσιακά στοιχεία
- Εντατικοί έλεγχοι σε όσους λαμβάνουν τα κοινωνικά επιδόματα
Μέχρι τις 15 Μαΐου η κυβέρνηση θα πρέπει να έχει έτοιμο ένα σχέδιο δραστικών περικοπών στα κοινωνικά επιδόματα όπως αποκάλυψε το κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Mega, προκειμένου να το παρουσιάσει στην τρόικα.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ τουλάχιστον σε πέντε επιδόματα θα μπει ψαλίδι αφού αυτά θα συνδεθούν με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, όπως άλλωστε απαιτεί και η τρόικα.

Αυτά τα επίφοβα για ψαλίδισμα επιδόματα είναι τα:

- επίδομα ανεργίας
-επίδομα πολυτέκνων
-επίδομα τρίτου παιδιού
-Αναπηρικές συντάξεις και
- ΕΚΑΣ

Σήμερα τα προνομιακά επιδόματα τα λαμβάνουν περισσότεροι από 1.200.000 δικαιούχοι και το συνολικό κόστος στον κρατικό προϋπολογισμό ανέρχεται στα 7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Η κυβέρνηση αναμένεται άμεσα να ξεκινήσει απογραφή όλων των δικαιούχων αφού έχει διαπιστωθεί πως σε αρκετές περιπτώσεις λαμβάνουν το ίδιο επίδομα από διαφορετικούς φορείς. Επιπλέον εάν κάποιος δικαιούχος έχει εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία πάνω από κάποιο όριο θα χάσει το όποιο επίδομα λάμβανε μέχρι τώρα.

Ωστόσο για το υπουργείο Εργασίας αποτελεί πονοκέφαλο ο τρόπος που θα χειριστεί τη χορήγηση του επιδόματος ανεργίας το οποίο σήμερα λαμβάνουν 305.000 δικαιούχοι και κοστίζει στα κρατικά ταμεία περί τα 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ το χρόνο.

Η ηγεσία του υπουργείου διαβεβαιώνει προς το παρόν τουλάχιστον ότι η καταβολή του δεν θα συνδεθεί με εισοδηματικά κριτήρια. Ωστόσο είναι βέβαιο πως θα ξεκινήσουν αυστηροί έλεγχοι στους δικαιούχους και διασταύρωση στοιχείων για να εντοπιστούν όσοι δεν δικαιούνται να το λαμβάνουν.





Διαβάστε περισσότερα...

Τα 7 αμαρτήματα σήμερα!

Ποιος ο ρόλος τους στη σημερινή κοινωνία και πώς ερμηνεύονται από τη σύγχρονη εξελικτική ψυχολογία



Τα 7 αμαρτήματα σήμερα!
Ο μνημειώδης πίνακας του Ιερώνυμου Μπος, «Τα Επτά Θανάσιμα Αμαρτήματα και τα Τέσσερα Τελευταία Αγαθά»

Εχουν αξιολογηθεί από τη θρησκεία ως παραπτώματα που επισείουν την ύψιστη τιμωρία και καταδικάζονται εδώ και χιλιετίες από την εκάστοτε ηθική τάξη ως ελαττώματα που πρέπει να καταπολεμούνται. Παρ' όλα αυτά η αλαζονεία, η απληστία, η ζηλοφθονία, η λαγνεία, η οργή και η λαιμαργία αποτελούν αδυναμίες που εξακολουθούν να «βασιλεύουν» στη σύγχρονη εποχή. Και αυτό γιατί είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ανθρώπινη φύση.

Οι επιστήμονες, οι οποίοι έχουν αρχίσει τα τελευταία χρόνια να αφιερώνουν σε αυτές τις μελέτες τους, τις θεωρούν εκφράσεις οικουμενικών χαρακτηριστικών, ενστίκτων που συνοδεύουν το ανθρώπινο είδος «εκ κατασκευής», εξυπηρετώντας την πορεία της εξέλιξης. Και αν ακόμα τις έχουν απαλλάξει από τη «θανάσιμη» διάστασή τους _ ορισμένες μάλιστα, όπως την παχυσαρκία, αποφεύγουν να τις καταλογίσουν στην ελεύθερη βούληση _ δεν παύουν να τις θεωρούν προβληματικές, αφού πολλές από αυτές φαίνεται να συνδέονται με αντικοινωνικές συμπεριφορές και διαταραχές της προσωπικότητας.
Το παν, τονίζουν οι ψυχολόγοι, είναι να χρησιμοποιούμε αυτά τα «εξελικτικά εργαλεία» που μας έχει χαρίσει η φύση με τον σωστό τρόπο, χωρίς να χάνουμε το μέτρο. Και επειδή κάθε εποχή έχει τα δικά της πρότυπα και τις δικές της αδυναμίες, επτά εδικοί προτείνουν για τους αναγνώστες του «Βήματος» επτά νέα αμαρτήματα για τη σύγχρονη εποχή

Αλαζονεία, απληστία, ζηλοφθονία, λαγνεία, οργή, λαιμαργία, οκνηρία. Επτά θανάσιμα αμαρτήματα «βαραίνουν» εδώ και αιώνες τη χριστιανική συνείδηση και έχουν εντυπωθεί μέσω της τέχνης στην κουλτούρα ολόκληρου του δυτικού κόσμου. Τα βρίσκουμε παντού, από τις αλληγορικές μορφές των έργων των αναγεννησιακών ζωγράφων, τη «Θεία Κωμωδία» και τους «Θρύλους του Καντέρμπουρι» ως τα έργα του Σαίξπηρ, τη σάτιρα του Μπέρτολτ Μπρεχτ και του Κουρτ Βάιλ ή, σε απολύτως σύγχρονη εκδοχή, τη δολοφονική εμμονή της ταινίας «Seven».

Τα βλέπουμε επίσης να εκδηλώνονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό γύρω μας - στις καθημερινές ειδήσεις, στον κοινωνικό μας περίγυρο, ενδεχομένως και στον ίδιο τον εαυτό μας. Οι επίπονες προσπάθειες της θρησκείας να εξορίσει αυτές τις αδυναμίες μαζί με τους δαίμονές τους εις το πυρ το εξώτερον δεν φαίνεται να έχουν αποδώσει. Ισως επειδή αποτελούν εκφράσεις χαρακτηριστικών που είναι απολύτως συνυφασμένα με την ανθρώπινη φύση. Ετσι ακριβώς αντιμετωπίζονται σήμερα από την επιστήμη, η οποία βλέπει στη βάση του καθενός από αυτά τα «θανάσιμα αμαρτήματα» ένα εξελικτικό «εργαλείο» το οποίο εξυπηρετεί την επιβίωση και τη διαιώνιση του είδους. Τα προβλήματα, λένε οι ειδικοί, αρχίζουν όταν χάνουμε τον έλεγχο και ξεπερνάμε τη σωστή «δόση».

«Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα απεικονίζουν τον αιώνιο αγώνα της ανθρωπότητας να υπερβεί τα ζωώδη ένστικτά της και να κυριαρχήσει στα συναισθήματά της» επισημαίνει μιλώντας στο «Βήμα» ο δρ Κρίστιαν Τζάρετ, ο οποίος υπογράφει ένα σχετικό άρθρο σε πρόσφατο τεύχος του περιοδικού «Psychologist» της Βρετανικής Εταιρείας Ψυχολόγων.«Η ανικανότητά μας να επιτύχουμε απόλυτα αυτόν τον έλεγχο είναι αυτή που τα κάνει επίκαιρα ακόμη και σήμερα». Η «διαχρονικότητα» αυτών των ενστίκτων είναι έκδηλη στο γεγονός ότι όλα αποτελούν τα τελευταία χρόνια αντικείμενο μελέτης από τους ειδικούς.

Αλαζονεία 


Η αλαζονεία θεωρείται από τη θρησκεία η «μητέρα» όλων των αμαρτημάτων - δεν είναι τυχαίο ότι ο δαίμονας με τον οποίο συνδέεται είναι ο Εωσφόρος. Για τους ψυχολόγους ωστόσο η υπερηφάνεια είναι απλώς ένα ανθρώπινο συναίσθημα - δευτερεύον μεν και σύνθετο, αλλά απολύτως οικουμενικό και, σε μια «υγιή» διάσταση, εξαιρετικά χρήσιμο. Η έκφρασή του στη «γλώσσα του σώματος» - ελαφρό χαμόγελο, κεφάλι ψηλά, σώμα στητό και χέρια ανασηκωμένα ή στη μέση - αναγνωρίζεται, όπως δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες, από όλους τους λαούς, ακόμη και από τετράχρονα παιδιά.
«Σε διαπολιτισμικές έρευνες που κάναμε διαπιστώσαμε ότι η μη λεκτική έκφραση της υπερηφάνειας αναγνωρίζεται ακόμη και από πληθυσμούς της Μπουρκίνα Φάσο, οι οποίοι δεν είχαν καμία επαφή με τον δυτικό πολιτισμό, ούτε καν μέσω της τηλεόρασης ή των περιοδικών» τονίζει μιλώντας στο «Βήμα» η Τζέσικα Τρέισι, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, η οποία ειδικεύεται στη μελέτη των συναισθημάτων.

Σε μια άλλη εργασία η κυρία Τρέισι και οι συνάδελφοί της μελέτησαν τους αθλητές στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Διαπίστωσαν ότι όλοι, από όποια χώρα και αν προέρχονταν, επιδείκνυαν την ίδια ακριβώς «γλώσσα του σώματος» ύστερα από κάποια επιτυχία. Το ίδιο ίσχυε και για τους εκ γενετής τυφλούς αθλητές των Παραολυμπιακών, οι οποίοι δεν είχαν δει ποτέ την έκφραση της υπερηφάνειας σε κάποιον άλλο ώστε να τη μιμούνται. «Αυτό»τονίζει «αποτελεί για μένα μία από τις πιο ισχυρές ενδείξεις ότι το εν λόγω συναίσθημα είναι οικουμενικό, προφανώς έμφυτο, αποτελεί μέρος της γενετικής κατασκευής μας». 

Η υπερηφάνεια είναι για την ψυχολογία μια θετική συναισθηματική εμπειρία. «Είναι ένα ευχάριστο συναίσθημα· οι άνθρωποι το επιδιώκουν και θέλουν να το έχουν» λέει η ψυχολόγος. «Τώρα το κατά πόσον οι συνέπειές του είναι θετικές, αυτό εξαρτάται». Οι ερευνητές έχουν «εντοπίσει» δύο μορφές του: την αυθεντική και την υβριστική υπερηφάνεια. Η πρώτη θεωρείται θετική. Η δεύτερη εκφράζει μάλλον αυτό που έχει οριστεί ως το αμάρτημα της αλαζονείας.

«Η αυθεντική υπερηφάνεια»
 εξηγεί η ειδικός «είναι η υπερηφάνεια την οποία οι άνθρωποι αισθάνονται όταν έχουν επιτύχει κάτι - όταν έχουν “δοκιμάσει” τις δυνάμεις τους, όταν αισθάνονται άξιοι και παραγωγικοί». Αυτού του είδους η υπερηφάνεια κινητοποιεί κάθε θετική κοινωνική συμπεριφορά, την αίσθηση της προσφοράς, της φιλοπονίας και της οικοδόμησης καλών σχέσεων. «Από την άλλη πλευρά όμως» προσθέτει «υπάρχει η υβριστική υπερηφάνεια η οποία, αν και είναι εξίσου ευχάριστη ως συναίσθημα, συνδέεται με τον ναρκισσισμό και φαίνεται να έχει περισσότερο αρνητικές πλευρές». Στις έρευνές τους οι ειδικοί έχουν διαπιστώσει ότι οι άνθρωποι στους οποίους το συγκεκριμένο συναίσθημα εκδηλώνεται με αυτόν τον τρόπο συνδέονται με αντικοινωνικές συμπεριφορές και τάσεις: τείνουν να είναι επιθετικοί, αντιπαθείς στον περίγυρό τους και επιρρεπείς σε διαταραχές της προσωπικότητας.

Τι είναι αυτό που κάνει τη διαφορά; «Μπορεί κάποιος να νιώσει αυθεντική ή υβριστική υπερηφάνεια από το ίδιο ακριβώς γεγονός» λέει η κυρία Τρέισι. Το «κρίσιμο» σημείο βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο θα το εκτιμήσει. «Εχουμε διαπιστώσει ότι, όταν κάποιος θεωρεί πως το γεγονός αυτό είναι αποτέλεσμα προσπάθειας, είναι πιο πιθανό να νιώσει αυθεντική υπερηφάνεια. Αν όμως θεωρήσει ότι είναι κάτι πιο γενικό - π.χ., αν πει “α, εγώ έχω ταλέντο, είμαι έξυπνος, είμαι καλύτερος από τους άλλους” -, τότε υπάρχει μια χροιά ανωτερότητας, κοινωνικής σύγκρισης που συνδέεται με την υβριστική υπερηφάνεια».

Απληστία 

Για τη θρησκεία η απληστία είναι ένα ελάττωμα που υποκινείται από τον Μαμμωνά, το δαίμονα του υλικού πλούτου και του χρήματος. Για την ψυχολογία αποτελεί την υπερβολική έκφραση ενός βασικού «υλιστικού» ενστίκτου, το οποίο αποδεικνύεται επίσης οικουμενικό και εποικοδομητικό, αφού μας βοηθά να προοδεύουμε και να βελτιώνουμε τη θέση μας.
«Τη συναντάμε σε όλους τους πολιτισμούς και σε όλες τις εποχές» τονίζει μιλώντας στο «Βήμα» ο Τιμ Κάσερ, καθηγητής Ψυχολογίας στο Κολέγιο Νοξ του Ιλινόι, ο οποίος ειδικεύεται στη μελέτη των υλιστικών αξιών. «Η επιθυμία για χρήματα, κοινωνική θέση και άλλα ανάλογα αγαθά αποτελεί μία από τις βασικές αξίες που κινούν τις φαντασιώσεις των ανθρώπων. Οταν όμως η αίσθηση αυτών των υλιστικών αξιών γίνεται ακραία, οι άνθρωποι υιοθετούν άπληστες συμπεριφορές». 

Μελέτες που έχουν αρχίσει να διεξάγονται τα τελευταία χρόνια έχουν εντοπίσει ορισμένους παράγοντες οι οποίοι ενισχύουν τις υλιστικές τάσεις και την απληστία μας.«Ενα πράγμα που γνωρίζουμε είναι ότι όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ψυχολογικά ανασφαλείς τείνουν να ενεργούν με περισσότερο υλιστικούς τρόπους» λέει ο κ. Κάσερ. «Το ίδιο ισχύει για όσους μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον με γονείς ψυχρούς ή καταπιεστικούς, χωρίς φροντίδα, όπως και για εκείνους που βιώνουν το διαζύγιο των γονιών τους ως παιδιά ή που μεγαλώνουν σε καταστάσεις φτώχειας ή σε οικονομικά δύσκολους καιρούς». Επίσης, μερικές έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι οι άνθρωποι που σκέφτονται ή φοβούνται τον θάνατό τους έχουν την τάση να είναι περισσότερο υλιστές.

Μια άλλη σημαντική παράμετρος εντοπίζεται στα κοινωνικά πρότυπα. Οι έρευνες δείχνουν ότι όσο περισσότερο εκτίθεται κανείς σε μηνύματα από το περιβάλλον του που υπονοούν πως το πιο σημαντικό είναι να αποκτήσει χρήματα, αγαθά και κοινωνική θέση τόσο πιθανότερο είναι να υιοθετήσει και αυτός την ίδια άποψη. «Αυτά τα μηνύματα μπορεί να έρχονται από τη μητέρα σας, μπορεί να έρχονται από τους φίλους σας, μπορεί να έρχονται από την τηλεόραση και τις διαφημίσεις που προβάλλει» εξηγεί ο ψυχολόγος.

Οι πιο πρόσφατες μελέτες έχουν αναδείξει, τέλος, σε υπολογίσιμο «υπεύθυνο» τα οικονομικά μοντέλα των κρατών. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι πολίτες των χωρών που έχουν υιοθετήσει απολύτως φιλελεύθερα και ανταγωνιστικά καπιταλιστικά συστήματα εστιάζουν περισσότερο σε αξίες όπως το χρήμα ή η κοινωνική θέση. Αντιθέτως, στα κράτη που έχουν ηπιότερες μορφές καπιταλισμού, με πνεύμα πρόνοιας και συνεργασίας, όπως οι σκανδιναβικές χώρες, οι άνθρωποι δεν επικεντρώνονται τόσο στις υλιστικές αξίες. «Και αυτό είναι λογικό» σχολιάζει ο κ. Κάσερ. «Τα νεοφιλελεύθερα ανταγωνιστικά οικονομικά συστήματα για να λειτουργήσουν πρέπει να εξασφαλίσουν ότι ο καθένας θα επιδιώκει το συμφέρον του και θα καταναλώνει όσο το δυνατόν περισσότερο, αφού αυτοί οι δύο παράγοντες κινούν τους τροχούς της οικονομίας τους».

Οργή 

Ο θυμός ανήκει στα βασικά συναισθήματα, μαζί με τη λύπη, τον φόβο, την αηδία και την ευτυχία. Τον συναντάμε σε όλους τους ανθρώπους, αλλά και στα ζώα, και η χρησιμότητά του για την επιβίωση είναι προφανής. Ο Δαρβίνος έγραφε ότι κινητοποιεί «τα ζώα κάθε είδους ώστε όταν δέχονται επίθεση ή απειλή από κάποιον εχθρό να πολεμήσουν και να προστατευθούν». Αναγνωρίζεται στην έκφραση - κοκκινισμένο πρόσωπο, σφιγμένα δόντια - και, όπως συμπληρώνει, διαφέρει από την οργή - την οποία η θρησκεία συνδέει με τον ίδιο τον Σατανά - «μόνο ως προς την ένταση, χωρίς να υπάρχει καμία εμφανής διάκριση στα χαρακτηριστικά τους». 

Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν φαίνεται να έχει κατορθώσει να ελέγξει το αρχέγονο αυτό συναίσθημα. Μάλλον το αντίθετο. «Νομίζω ότι η οργή είναι ίσως ένα από τα πιο σημαντικά αμαρτήματα για τη σύγχρονη εποχή» λέει ο Κρίστιαν Τζάρετ. «Οι άνθρωποι φαίνονται να είναι περισσότερο επιρρεπείς από ποτέ στο να χάνουν την ψυχραιμία τους μέσα στις πολυάσχολες πόλεις, στην κίνηση των δρόμων. Βλέπουμε την επιθετική οδήγηση, τον εκνευρισμό στον συνωστισμό των μέσων μαζικής μεταφοράς, τον εκνευρισμό με την τεχνολογία. Ολοι φαίνεται ότι έχουμε μια τάση να χάνουμε την ψυχραιμία μας πιο εύκολα».

Αν και πρόκειται για κάτι τόσο διαδεδομένο και τόσο προβληματικό - οι ψυχολόγοι θεωρούν ότι αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες διαταραχών στις διαπροσωπικές σχέσεις - η οργή είναι σχετικά παραμελημένη από τις επιστημονικές έρευνες, οι οποίες «προτιμούν» την κατάθλιψη ή το άγχος. Σαφείς «οδηγίες» για τη διάγνωσή της δεν περιλαμβάνονται στον σχετικό «διαγνωστικό κώδικα» των ψυχικών ασθενειών.

Μόλις πέρυσι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βαλένθια στην Ισπανία διερεύνησαν για πρώτη φορά τον βιολογικό μηχανισμό της οργής. Διαπίστωσαν πως όταν θυμώνουμε ο καρδιακός ρυθμός επιταχύνεται, η αρτηριακή πίεση αυξάνεται, τα επίπεδα τεστοστερόνης ανεβαίνουν, η παραγωγή κορτιζόλης - της λεγόμενης ορμόνης του στρες -  μειώνεται, ενώ παρατηρείται εντονότερη διέγερση του αριστερού ημισφαιρίου του εγκεφάλου. Οσον αφορά τους γενετικούς ή άλλους παράγοντες που ενδέχεται να «προκαλούν» τον θυμό, να τον καθιστούν προβληματικό ή να τον μετατρέπουν σε επιθετικότητα, η επιστήμη έχει ακόμη να μάθει πολλά.

Ορισμένοι ερευνητές έχουν εντοπίσει ωστόσο κάποια διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα στον «ελεγχόμενο θυμό» - ο οποίος βεβαίως απέχει πολύ από την οργή. Σε μια πρώτη μελέτη πριν από μερικά χρόνια ερευνητές της εμπορικής σχολής INSEAD είχαν διαπιστώσει ότι οι εθελοντές που εκπαιδεύθηκαν ώστε να υποκρίνονται πως είναι θυμωμένοι επετύγχαναν περισσότερες παραχωρήσεις από τους συνομιλητές τους. Μια δεύτερη μελέτη όμως που δημοσιεύθηκε πέρυσι από μια άλλη ερευνητική ομάδα της ίδιας σχολής έδειξε ότι ο θυμός βελτίωνε μεν τη διαπραγματευτική έκβαση στα πειράματα όπου οι εθελοντές είχαν «δυτική» αμερικανική καταγωγή αλλά είχε τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα στους εθελοντές «ανατολικής» ασιατικής καταγωγής. 

Λαγνεία 

Η λαγνεία - η λατρεία του Ασμοδαίου - αποτελεί ίσως το «αμάρτημα» με την πιο προφανή εξελικτική σκοπιμότητα, αυτήν της διάδοσης των γονιδίων μας και της διαιώνισης του είδους. Οι ψυχολόγοι τη συνδέουν με τη σεξουαλική ορμή και, όπως συμβαίνει και με τις άλλες «θανάσιμες» αδυναμίες, τη θεωρούν προβληματική μόνο όταν ξεφεύγει προς την υπερβολή ή στρέφεται προς ακατάλληλους στόχους.

«Στον ανθρώπινο εγκέφαλο υπάρχουν τρία διαφορετικά συστήματα για το ζευγάρωμα και την αναπαραγωγή» τονίζει μιλώντας στο «Βήμα» η Ελεν Φίσερ, καθηγήτρια Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Ράτζερς του Νιου Τζέρσεϊ, η οποία μελετά την ανθρώπινη συμπεριφορά και θεωρείται η κορυφαία ειδικός στη βιολογία των μηχανισμών της αγάπης και της σεξουαλικής έλξης. «Το πρώτο αφορά τη σεξουαλική ορμή, τη δίψα για σεξουαλική ικανοποίηση. Το δεύτερο αφορά τον έρωτα, τον ενθουσιασμό, την ευφορία, τη δίψα να κερδίσεις ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Το τρίτο αφορά την αφοσίωση, την αίσθηση ηρεμίας και ασφάλειας που μπορείς να νιώσεις με έναν μόνιμο σύντροφο».

Η σεξουαλική ορμή διαφοροποιείται από τον έρωτα και στο συμπεριφορικό επίπεδο. Ο έρωτας, όπως τονίζει, έχει τρία βασικά χαρακτηριστικά: την εστίαση σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, τη συνεχή σκέψη του συγκεκριμένου προσώπου και την ανάγκη συναισθηματικής επαφής μαζί του. «Αυτό το πρόσωπο “κατασκηνώνει” μέσα στο μυαλό σου, κοιμάσαι και ξυπνάς με τη σκέψη του και θέλεις πάση θυσία να το κερδίσεις. Φυσικά θέλεις να πας στο κρεβάτι μαζί του, αλλά εκείνο για το οποίο πραγματικά διψάς είναι να σου πει ότι σε αγαπάει, να σε βγάλει έξω, να ανταποδώσει τα αισθήματά σου» εξηγεί.«Αντιθέτως, η σεξουαλική ορμή δεν εστιάζεται σε ένα πρόσωπο, μπορείς να την αισθανθείς και ενώ οδηγείς το αυτοκίνητό σου. Επίσης, όταν επιδιώκεις μόνο το περιστασιακό σεξ, δεν εμπλέκεσαι συναισθηματικά, δεν σε νοιάζει αν ο άλλος απορρίψει τις προτάσεις σου ούτε αν έχει άλλες σχέσεις».

Τα τρία διαφορετικά δίκτυα έχουν, σύμφωνα με την ανθρωπολόγο, διαφορετικές εξελικτικές λειτουργίες. «Πιστεύω ότι η σεξουαλική ορμή εξελίχθηκε για να μας κάνει να αναζητήσουμε γενικώς κάποιον σύντροφο, ο έρωτας για να μας κάνει να εστιάσουμε την ενέργειά μας σε έναν μόνο σύντροφο για ένα διάστημα ικανό ώστε να αποκτήσουμε απογόνους και η αφοσίωση για να μας κάνει να μείνουμε με αυτόν τον σύντροφο τουλάχιστον ώσπου να μεγαλώσουμε μαζί ένα παιδί» λέει.

Γιατί η σεξουαλική ορμή απέκτησε τόσο νωρίς την ετικέτα της «αμαρτίας»; «Είναι ένας τρόπος να ελεγχθεί η αναπαραγωγική ζωή των ανθρώπων» απαντά. «Αν το σκεφτεί κανείς, μάλλον οι πρώτοι κανόνες που ανέπτυξε η ανθρωπότητα αφορούσαν την αναπαραγωγική συμπεριφορά: π.χ. δεν μπορείς να παντρευτείς κάποιον από αυτή τη φατρία ή από την ίδια οικογένεια. Η αιμομιξία ήταν ένα από τα πρώτα ταμπού».


Ζηλοφθονία 


Η ζηλοφθονία - αδυναμία που η θρησκεία συνδέει με τον δαίμονα Λεβιάθαν, τον έναν από τους «επτά πρίγκιπες της κολάσεως» -  ανήκει και αυτή στα οικουμενικά συναισθήματα. «Πολλοί υποστηρίζουν ότι δεν αποτελεί βασικό συναίσθημα αλλά ένα συναίσθημα “ανώτερης τάξης”» λέει η κυρία Τρέισι. «Δεν θα δείτε τον φθόνο σε άλλα ζώα. Θα τον δείτε μόνο στους ανθρώπους, οι οποίοι, εκτός του ότι εκδηλώνουν συναισθήματα όπως ο θυμός ή ο φόβος, κάνουν παράλληλα κοινωνικές συγκρίσεις και κοιτάζουν τι έχουν οι άλλοι που οι ίδιοι δεν έχουν. Πιστεύω ότι ένας συνδυασμός όλων των προαναφερθέντων, και ίσως της θλίψης, οδηγεί σε αυτή την κατάσταση».

Αν και συχνά χρησιμοποιούμε την ίδια λέξη για να εκφράσουμε και τα δύο συναισθήματα, ο φθόνος δεν θα πρέπει να συγχέεται με τη ζήλια. Η ζήλια είναι το συναίσθημα που νιώθουμε όταν φοβόμαστε ότι θα χάσουμε κάποιον ή κάτι εξαιτίας κάποιου ανταγωνιστή. Αντιθέτως ο φθόνος «πυροδοτείται» όταν κάποιο άλλο πρόσωπο επιτύχει ή αποκτήσει κάτι το οποίο και εμείς θα θέλαμε να έχουμε. Βασικό χαρακτηριστικό του είναι ότι συνήθως επιθυμούμε το κακό εκείνου που έχει αυτό που εμείς δεν έχουμε.

Τι είναι αυτό που τον προκαλεί; Οι ειδικοί έχουν αρχίσει να εντοπίζουν ορισμένους παράγοντες. Ενας από αυτούς είναι η «εγγύτητα»: φθονούμε περισσότερο τους πλησίον μας και τους ομοίους μας. Ερευνες έχουν δείξει ότι μας «πονάει» περισσότερο όταν συγκρίνουμε την κοινωνική θέση ή το εισόδημά μας με αυτά των ανθρώπων που βρίσκονται γύρω μας ή σε παρόμοια κατάσταση με εμάς παρά με εκείνων που βρίσκονται στην άλλη άκρη του κόσμου ή σε πολύ πιο προνομιούχο θέση από τη δική μας.

«Ορόσημο» στον εντοπισμό της ομοιότητας ως βασικού συστατικού του φθόνου θεωρείται μια μελέτη στην οποία ο Τζον Σάουενμπρεκ και ο Σάιμον Λαμ έδειξαν ότι οι υπάλληλοι μιας τράπεζας του Χονγκ Κονγκ που δεν πήραν προαγωγή ζήλευαν περισσότερο τους προαχθέντες συναδέλφους τους τους οποίους θεωρούσαν όμοιους με τους ίδιους. Στην ίδια μελέτη διαπιστώθηκε ότι οι υπάλληλοι που ζήλευαν περισσότερο είχαν καλύτερη απόδοση τους επόμενους πέντε μήνες, γεγονός το οποίο υποστηρίζει τη θεωρία ότι ο φθόνος έχει εξελικτικό σκοπό εφόσον μας βοηθά να αυξήσουμε τις πιθανότητες επιβίωσής μας κινητοποιώντας μας στο να αποκτήσουμε περισσότερα εφόδια. Από την άλλη πλευρά, άλλες έρευνες δείχνουν ότι η τάση μας για συγκρίσεις δεν ωφελεί ούτε την ψυχική ούτε τη σωματική υγεία μας, αφού μας κάνει λιγότερο ευτυχισμένους και επιρρεπείς στην κατάθλιψη και στο στρες.

Οκνηρία 


Η οκνηρία - αδυναμία που συνδέεται με τον δαίμονα Βηλφεγώρ - διαφέρει από τα άλλα θανάσιμα αμαρτήματα στο ότι, υπό μια έννοια, φαίνεται να αποτελεί το αντιδιαμετρικά αντίθετό τους. «Τα άλλα αμαρτήματα αφορούν το να χάνει κανείς τον έλεγχο των συναισθημάτων του και να επιδεικνύει υπερβολικές συμπεριφορές. Να έχει, για παράδειγμα, υπερβολική ερωτική επιθυμία ή να θυμώνει υπερβολικά. Η οκνηρία όμως είναι ακριβώς το αντίθετο» λέει ο κ. Τζάρετ. «Είναι το να μην κάνει κανείς τίποτε, να μην έχει καμία κινητοποίηση».

Στην ψυχολογία η κινητοποίηση διακρίνεται σε εξωγενή και ενδογενή, αν και οι απόψεις των ειδικών σχετικά με το πώς πρέπει να γίνεται η διάκριση ανάμεσα στους δυο τύπους διίστανται. Σύμφωνα με την πιο διαδεδομένη, χαρακτηρίζεται ενδογενής όταν κάνουμε κάτι για να «ανταμείψουμε» τον εαυτό μας - απλώς επειδή μας προσφέρει χαρά ή ικανοποίηση. Αντιθέτως, όταν μιλάμε για εξωγενή κινητοποίηση, συνήθως κάνουμε κάτι για να κερδίσουμε μιαν ανταμοιβή από κάποιον τρίτο, όπως π.χ. όταν κάποιος μας προσφέρει κάτι ως αντάλλαγμα ή μας πληρώνει. «Θεωρώ ότι κατά κάποιον τρόπο στην αυθεντική οκνηρία θα πρέπει να υπάρχει έλλειψη οποιουδήποτε από τους δύο τύπους κινητοποίησης ή και των δύο» εξηγεί ο ψυχολόγος.

Η έλλειψη κινητοποίησης δεν θεωρείται επιλογή από τους ψυχολόγους. Αντιθέτως, ερευνητές του Πανεπιστημίου της Ζιβεσκίλε στη Φινλανδία που μελέτησαν την αποφυγή έργων - η οποία μπορεί να θεωρηθεί μια μορφή οκνηρίας _ διαπίστωσαν ότι αυτή μπορεί να προκληθεί από τον φόβο της αποτυχίας, από μια μη ρεαλιστική τελειομανία ή από αρνητικές εμπειρίες του παρελθόντος. Ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν μάλιστα ότι η οκνηρία συχνά εναλλάσσεται με περιόδους ανήσυχης δραστηριότητας, παρουσιάζοντας τις δύο όψεις του ίδιου προβλήματος, το οποίο δεν μπορεί να λυθεί αν δεν βρεθεί η «ρίζα του κακού» που προκαλεί την έλλειψη κινητοποίησης.

Οσον αφορά την απλή «τεμπελιά», την απραξία στην οποία μας αρέσει τόσο συχνά να πέφτουμε όταν δεν έχουμε κάτι συγκεκριμένο να κάνουμε, αυτή φαίνεται να είναι «περασμένη» στα γονίδιά μας. Μια μελέτη ψυχολόγων του Πανεπιστημίου του Σικάγου με επικεφαλής τον Κρίστοφερ Χσέε που δημοσιεύθηκε πέρυσι υποστηρίζει ότι έχουμε κληρονομήσει ένα «ένστικτο της τεμπελιάς» από τους προγόνους μας, οι οποίοι, ζώντας σε συνθήκες εντελώς διαφορετικές από τις σημερινές, εξοικονομούσαν με τον τρόπο αυτόν πολύτιμη ενέργεια.

Το ένστικτο αυτό παραμένει εξίσου ισχυρό στις μέρες μας και, από τη στιγμή που δεν έχουμε μια συγκεκριμένη δουλειά, αναλαμβάνει τον έλεγχο ωθώντας μας στην απραξία. Οπως όμως φαίνεται, ενδέχεται να αποτελεί για εμάς πηγή δυστυχίας, αφού οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι είμαστε περισσότερο ευτυχείς όταν είμαστε απασχολημένοι. «Μια απλή πρόφαση για να κάνουμε κάτι είναι αρκετή για να αντιστρέψει την πλάστιγγα και να μας κάνει να προτιμήσουμε την πιο δραστήρια επιλογή» επισημαίνει ο κ. Τζάρετ. «Και αν το κάνουμε αυτό, είμαστε πιο ευτυχισμένοι».

Λαιμαργία 

Από τη στιγμή που η θρησκεία τοποθετεί τη λαιμαργία στα επτά θανάσιμα αμαρτήματα είναι προφανές ότι τη θεωρεί «επιλογή» του ανθρώπου που αφήνεται να παρασυρθεί από τους γαστριμαργικούς πειρασμούς - βοηθούντος βεβαίως και του Βεελζεβούλ, του δαίμονα που συνδέεται μαζί της. Η ψυχολογία αρνείται ωστόσο κατηγορηματικά να αποδώσει την υπερκατανάλωση φαγητού ή ποτού - και κατ' επέκταση τις διατροφικές διαταραχές και την παχυσαρκία - αποκλειστικά στην ελεύθερη βούληση. «Νομίζω πως αυτό οφείλεται στο ότι οι ψυχολόγοι δεν θέλουν σε καμία περίπτωση να “εντοπίσουν” την ευθύνη στο ίδιο το άτομο. Επίσης η λαιμαργία είναι τόσο φορτισμένος όρος, είναι πολύ κριτικός και υποδηλώνει ότι το άτομο είναι ηθικά κακό, ενώ κάτι τέτοιο δεν ισχύει» εξηγεί ο κ. Τζάρετ.

Τα τελευταία χρόνια η επιστήμη έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η παχυσαρκία, τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο, προωθείται από ένα «παχυσαρκογόνο» περιβάλλον το οποίο ενθαρρύνει την υπερβολική κατανάλωση φαγητού και θερμίδων. Το πόσο διαθέσιμο ή το πόσο φθηνό είναι το φαγητό, το αν έχουμε εύκολη πρόσβαση σε καταστήματα που προσφέρουν έτοιμο φαγητό, ακόμη και το πόσο μεγάλες είναι οι μερίδες, όλα φαίνονται να επηρεάζουν το βάρος και ενδεχομένως τη διατροφική συμπεριφορά μας.

Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Ιανουάριο, για παράδειγμα, ερευνητές του Πανεπιστημίου Ντρέξελ της Φιλαδέλφειας ζήτησαν από εθελόντριες να καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο σε υπολογιστές παλάμης πληροφορίες για το περιβάλλον τους και τη διατροφική συμπεριφορά τους. Διαπίστωσαν ότι οι πιθανότητες να φάνε περισσότερο και να πάρουν παραπανίσια κιλά μειώνονταν σημαντικά όταν από το περιβάλλον τους έλειπαν τα δελεαστικά ή νόστιμα παχυντικά φαγητά. Μια άλλη μελέτη που είχε διεξαχθεί πριν από μερικά χρόνια από ερευνητές του Πανεπιστημίου Κορνέλ είχε διαπιστώσει ότι οι συμμετέχοντες κατανάλωναν ως και 73% περισσότερη σούπα όταν έτρωγαν από μπολ τα οποία γέμιζαν αυτόματα συνεχώς, χωρίς οι ίδιοι να το καταλαβαίνουν. Το περίεργο δε είναι ότι δεν δήλωναν περισσότερο χορτάτοι από τους συμμετέχοντες που είχαν καταναλώσει τη συνηθισμένη μερίδα από απλά μπολ.

Η θεωρία της περιβαλλοντικής ευθύνης για την παχυσαρκία ενισχύθηκε ιδιαίτερα πριν από μερικά χρόνια με μια έρευνα του Τζέιμς Φάουλερ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας και του Νικόλα Χρηστάκη της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ που αποκάλυπτε ότι η παχυσαρκία είναι... μεταδοτική. Αναλύοντας τα δεδομένα της Καρδιολογικής Μελέτης Φρέιμιγχαμ, οι δύο ερευνητές διαπίστωσαν πως όταν κάποιος από τους συμμετέχοντες είχε έναν φίλο ο οποίος είχε πάρει παραπανίσια κιλά μέσα σε μια χρονική φάση της μελέτης είχε και ο ίδιος 57% περισσότερες πιθανότητες να αυξήσει το βάρος του μέσα στην επόμενη χρονική φάση. Η «μεταδοτικότητα» αυτή αποδίδεται σε καθαρά κοινωνικούς παράγοντες - δηλαδή ποιο θεωρείται αποδεκτό βάρος και ποιες είναι οι κρατούσες διατροφικές συμπεριφορές σε συγκεκριμένους κύκλους ανθρώπων.
Νευροεπιστήμονες του Εθνικού Εργαστηρίου Μπρουκχέιβεν του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας έχουν παρατηρήσει ότι ο εγκέφαλος των ανθρώπων που τρώνε πολύ διαθέτει λιγότερους υποδοχείς ντοπαμίνης και παρουσιάζει αυξημένη δραστηριότητα σε περιοχές οι οποίες συνδέονται με το στόμα και τη γλώσσα. Το εύρημα θα μπορούσε να σημαίνει ότι στους ανθρώπους αυτούς το κύκλωμα της ανταμοιβής υπολειτουργεί κάνοντάς τους να επιζητούν περισσότερη απόλαυση στο φαγητό. Θα μπορούσε όμως να υποδηλώνει και το ακριβώς αντίθετο - ότι δηλαδή η ροπή τους προς τη συγκεκριμένη απόλαυση έχει επιφέρει μεταβολές στα εγκεφαλικά τους δίκτυα.


ΕΠΤΑ ΝΕΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ 


Οι ψυχολόγοι εντοπίζουν επτά θανάσιμα αμαρτήματα της σύγχρονης εποχής

«Ευσεβής» αλήθεια 

«Η ευσεβής αλήθεια - κατά το «ευσεβής πόθος» - είναι η ιδιότητα που έχουν ορισμένοι άνθρωποι να προτιμούν τις έννοιες ή τα γεγονότα που θα ήθελαν να είναι αληθινά παρά τις έννοιες ή τα γεγονότα που είναι γνωστό ότι είναι αληθινά. Τη θεωρώ αμάρτημα γιατί οι συνέπειές της για τους άλλους, για την κοινωνία και τον κόσμο είναι τεράστιες, θα έλεγα καταστρεπτικές. Εξαιτίας της μπορούμε όλοι να πάμε κατευθείαν στην Κόλαση. Σκεφθείτε την απόρριψη των επιστημονικών στοιχείων για την υπερθέρμανση του πλανήτη και τα αίτιά της. Η ευσεβής αλήθεια συνδέεται ενδεχομένως με την οκνηρία, υπό την έννοια ότι κάποιος ίσως δεν μπαίνει στον κόπο να συγκεντρώσει και να αξιολογήσει τα στοιχεία που θα του δείξουν αν η ενστικτώδης πεποίθησή του ευσταθεί ή όχι».

Ρίτσαρντ Σμιθ
, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι

iPhonοφιλία 

«Είναι το αμάρτημα του να κοιτάζει κανείς συνεχώς το έξυπνο τηλέφωνό του για να δει e-mails, μηνύματα, ενημερώσεις στο Facebook και άλλα σχετικά ενώ βρίσκεται σε συζήτηση με ανθρώπους στον πραγματικό κόσμο. Μου αρέσουν πάρα πολύ αυτές οι συσκευές υψηλής τεχνολογίας, όπως και το γεγονός ότι κάνουν τη ζωή μας πολύ πιο εύκολη, σίγουρα όμως θέτουν προκλήσεις στις “ζωντανές” διαπροσωπικές σχέσεις».

Τζέσικα Τρέισι
, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας

Ναρκισσιστική μυωπία 
«Μια εγωκεντρική κοντοφθαλμία επικρατεί στην εποχή μας. Οι άνθρωποι ενθαρρύνονται όλο και περισσότερο _ αποτελεί στο κάτω κάτω φυσική τάση μας _ να σκέφτονται: Τι θα με ωφελήσει τώρα; Και όταν εστιαζόμαστε στο τι θα ωφελήσει εμάς τώρα, βλέπουμε λιγότερο τι θα ωφελήσει τους άλλους αργότερα. Ετσι ξεχνάμε ότι η ανθρωπότητα βασίζεται στην παρούσα γενιά για να της αφήσει έναν κατοικήσιμο κόσμο. Ξεχνάμε ότι υπάρχουν και άλλοι άνθρωποι, άλλα είδη σε αυτόν τον πλανήτη, και ότι σε εκατό, χίλια χρόνια από τώρα τα δισέγγονα και τα τρισέγγονά μας θα πρέπει να έχουν ένα μέρος κατάλληλο για να ζήσουν». 
Τιμ Κάσερ, καθηγητής Ψυχολογίας στο Κολέγιο Νοξ του Ιλινόι

Δικαιωματισμός 

«Πρόκειται για μια αυταρχική απαίτηση ότι τα εγωκεντρικά αιτήματα του καθενός όχι μόνο θα πρέπει να ικανοποιούνται απόλυτα αλλά επιπλέον θα πρέπει να προκαλούν το έντονο ενδιαφέρον του υπόλοιπου κόσμου, όσο επουσιώδεις και άνευ συνεπειών και αν είναι αυτές οι αδικίες και άσχετα από το μέγεθος της αποκατάστασης των ανισοτήτων που έχει επιτευχθεί ως σήμερα. Η απαίτηση αυτή αποτελεί έναν στενό συγγενή αυτού που ο αμερικανός ψυχολόγος Αλμπερτ Ελις έχει ονομάσει πιο εύστοχα “musturbation”». 
Μπιλ Γουίνογκρον, ψυχολόγος, αντιπρόεδρος της συμβουλευτικής εταιρείας S4Potential

Τηλεφωνομανία
«Το να φωνάζεις στο κινητό σου μέσα στο λεωφορείο ή την ώρα που ανεβαίνει η αυλαία στην όπερα _ το έχω δει πολλές φορές. Μα τι έχουν πάθει όλοι αυτοί οι άνθρωποι, πού είναι το μυαλό τους; Πρόκειται για έναν ακραίο ναρκισσισμό». 
Ελεν Φίσερ, καθηγήτρια Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Ράτζερς του Νιου Τζέρσεϊ.

Υπερχρέωση 

«Η οικονομική κρίση που αντιμετωπίζουμε γεννήθηκε σε έναν βαθμό επειδή πολλοί είχαν συσσωρεύσει τεράστια χρέη, τα οποία δεν μπορούσαν να πληρώσουν. Οι πολιτικοί και οι κυβερνήσεις επίσης δαπανούσαν πέρα από τις δυνατότητές τους, δημιουργώντας χρέη τα οποία θα επωμιστούν οι μελλοντικές γενιές. Αν οι άνθρωποι είχαν στον νου τους να αποφεύγουν το αμάρτημα της υπερχρέωσης, τόσο οι ίδιοι όσο και η κοινωνία θα ήταν καλύτερα».
Ρόι Μπαουμάιστερ, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Φλόριδας

Ξενοφοβία 

«Είναι πολύ εύκολο να παραβλέπουμε την ανθρώπινη ιδιότητα ανθρώπων που προέρχονται από άλλες χώρες και άλλες φυλές. Νομίζω ότι έχουμε μια ατυχή τάση να τους βλέπουμε σαν κάτι λιγότερο από ανθρώπους, κάτι κατώτερο, ενώ φυσικά είμαστε όλοι ίδιοι. Ερευνες έχουν δείξει πως όταν οι άνθρωποι βλέπουν άγνωστα πρόσωπα άλλης φυλής “φωτίζεται” ένα μέρος του εγκεφάλου τους που δείχνει ότι τα βλέπουν περισσότερο σαν αντικείμενα παρά σαν πρόσωπα. Αλλες έρευνες όμως έχουν δείξει ότι αυτό αντισταθμίζεται με την εκπαίδευση. Είναι σημαντικό να εκπαιδεύσουμε τους ανθρώπους ώστε να μειώσουμε τον ρατσισμό. Πρέπει να θυμόμαστε ότι είμαστε όλοι ίδιοι και ότι αξίζουμε την ίδια ζωή».
Κρίστιαν Τζάρετ, ψυχολόγος, αρθρογράφος στο περιοδικό «Psychologist» και αρχισυντάκτης του βραβευμένου μπλογκ «Research Digest»


Πηγή: Εφημερίδα "ΤΟ ΒΗΜΑ"
Διαβάστε περισσότερα...

Η σοκολάτα και οι (περι)ουσίες της


Τις ημέρες του Πάσχα και του Αγίου Βαλεντίνου διακινείται η περισσότερη σοκολάτα σε σχέση με ολόκληρη την υπόλοιπη χρονιά. Το Πάσχα πάντως είναι η σειρά των πιο μικρών να παραδοθούν στις ουσίες της.Ναι,η σοκολάτα περιέχει περίπου τριακόσιες(!)

διαφορετικές ουσίες και,ναι, περιέχει ακόμη και τετραϋδροκαναβινόλη-9, μία από τις βασικές ουσίες που βρίσκουμε στη μαριχουάνα.Μαζί και η φαινυλαιθυλαμίνη (ΡΕΑ),το χημικό του έρωτα,αφού προσφέρει στο ανθρώπινο σώμα ουσίες ανάλογης δράσης με τις όποιες εκκρίνονται όταν ζούμε εκείνες τις ευτυχισμένες στιγμές.

Ανάμεσά τους η ντοπαμίνη και η σεροτονίνη,ουσίες που ανεβάζουν τη διάθεση και έχει γραφτεί ότι το αποτέλεσμά τους είναι ανάλογο με το να πάρουμε λίγο από το χάπι που ανήκει στη γενική κατηγορία «Εκσταση».Δεν θα έπρεπε λοιπόν να απαγορεύσουμε τη σοκολάτα όπως απαγορεύουμε και το «χόρτο» ή τουλάχιστον να δίδεται κατόπιν ιατρικής συνταγής όπως τα διάφορα αντικαταθλιπτικά; Χα, χα,μας έκανες και γελάσαμε,θα πουν οι περισσότεροι.Μερικοί πάντως μπορεί να θελήσουν να μάθουν περισσότερα προτού αρχίσουν να σκέφτονται άσχημα για τη σοκολάτα.

Προτού λοιπόν πάρει κάποιος στα σοβαρά αυτές τις απόψεις περί απαγόρευσης, μπορούμε να πούμε ότι η σοκολάτα διεγείρει στ΄ αλήθεια τους υποδοχείς του εγκεφάλου και εκείνοι εκλύουν τους νευροδιαβιβαστές (δηλαδή εξειδικευμένους χημικούς ταχυδρόμους που μεταφέρουν πληροφορία από το ένα νευρικό συγκρότημα στο άλλο βοηθώντας και στις διαδικασίες της σκέψης ή της κίνησης). Οι νευροδιαβιβαστές είναι και υπεύθυνοι για όλη τη σχετική ευφορία, όμως δεν μπορούν να διοχετεύονται σε οποιεσδήποτε ποσότητες.Το σώμα είναι προσεκτικό και ξέρει να αμύνεται για να διατηρήσει γενικά την ισορροπία του. Αυτό σημαίνει πως όταν ορμόνες όπως η σεροτονίνη και η ντοπαμίνη αρχίσουν να παράγονται από τον οργανισμό έτσι εξαναγκασμένα, διότι ξαφνικά μια ουσία όπως η σοκολάτα μπήκε στο σώμα, δίδεται διαταγή «να κλείσουν» κάποιοι από τους υποδοχείς για να ξαναβρεί ο οργανισμός την ισορροπία του. Γενικότερα, όταν αυτή η πίεση επαναλαμβάνεται, το σώμα γίνεται όλο και πιο ανένδοτο, και χρειάζονται μεγαλύτερες δόσεις για να αντιδράσει. Επειδή όμως αυτές οι ευφραντικές ουσίες σε μια μπάρα σοκολάτας είναι ουσιαστικά σε αρκετά μικρές ποσότητες, τη σοκολάτα δεν χρειάζεται να τη φοβόμαστε όπως τις άλλες ευφραντικές ουσίες. Αντίθετα μάλιστα, όπως έδειξε και μια έρευνα του 2007. Σε αυτήν συμμετείχαν 1.367 άτομα ηλικίας πάνω από τα 70 και με σχετικά παρόμοιες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες διαβίωσης.

Διαπιστώθηκε ότι όσοι απαντούσαν στην ερώτηση «ποιο είναι το αγαπημένο σας μικρό γλυκό» υποδεικνύοντας τη σοκολάτα, αυτοί έδιναν και τις πιο θετικές απαντήσεις σχετικά με το πόσο ευχαριστημένοι ήταν από τη ζωή τους.

Μία ακόμη από τις περίπου τριακόσιες ουσίες που περιέχονται στη σοκολάτα είναι ένα ισχυρό διεγερτικό, η γνωστή μας καφεΐνη, κάτι που δεν είναι πολύ γνωστό σε όλους τους καταναλωτές, ίσως επειδή βρίσκεται σε ποσοστό μόλις 2%3%, ενώ η πιο γνωστή και βασική ουσία, η θεοβρωμίνη, ενισχύει το μυοκάρδιο και ταυτόχρονα ανεβάζει λίγο τον αριθμό των παλμών της καρδιάς τη στιγμή που απολαμβάνουμε λίγη σοκολάτα.Το κακό είναι ότι κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν έστω και για μία ή δύο φορές τον χρόνο, όπως είναι του Αγίου Βαλεντίνου ή το Πάσχα, να απολαύσουν τη σοκολάτα εξαιτίας του ότι παίρνουν φάρμακα αντικαταθλιπτικά της οικογένειας του Ρrozac και τους παρουσιάζεται πολύ έντονη αλλεργία όταν θελήσουν να απολαύσουν λίγη σοκολάτα.Τα φάρμακα αυτά τα παίρνεις για να εισρεύσει τελικά στον εγκέφαλο σεροτονίνη και να αισθανθείς καλύτερα, αλλά προτού φθάσει εκεί η ουσία αυτή περνάει από το στομάχι, το έντερο, και μέσω του αίματος φθάνει ακόμη και στο δέρμα. Εκεί όμως υπάρχουν υποδοχείς της σεροτονίνης που αν κατακλυστούν από ποσότητα μεγαλύτερη από την ανεκτή δεν τη διεκπεραιώνουν, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συμπτώματα αλλεργίας (αναφυλαξία κτλ.).

Τέλος, έρευνες ελβετών επιστημόνων έδειξαν ότι 40 γραμμάρια μαύρης σοκολάτας (με περιεκτικότητα πάνω από 70% σε κακάο) βελτιώνουν τη ροή του αίματος στις στεφανιαίες αρτηρίες εξαιτίας των φλαβονοειδών που περιέχει (η λευκή δεν κάνει τίποτε διότι δεν περιέχει φλαβονοειδή).Τα φλαβονοειδή αυτά επίσης διαστέλλουν έμμεσα τα αγγεία επιδρώντας στον ρυθμιστικό ρόλο του νιτρικού οξέος στους μυς που τα κρατούν σε συστολή, ό,τι ακριβώς κάνει και το βιάγκρα δηλαδή, δίνοντας στην προσφορά σοκολάτας σε μερικές περιπτώσεις και ένα άλλο ιδιαίτερο νόημα...


Διαβάστε περισσότερα...

Ανάσταση ή «Πάει ο παλιός ο χρόνος»;

Πώς η σύγχρονη Φυσική απελυθερώνει τον άνθρωπο από τα δεσμά του χρόνου όπως η Ανάσταση του Κυρίου;



Ανάσταση ή «Πάει ο παλιός ο χρόνος»;
Η Ανάσταση του Κυρίου είναι για τη χριστιανική θρησκεία μια πράξη απελευθέρωσης από την έννοια του Χρόνου που καταδυναστεύει τη ζωή μας.


«Ο εκ Θεού Πατρός Λόγος προ των αιώνων γεννηθείς» θα ψάλουν στις ορθόδοξες εκκλησίες το Σάββατο μετά την Ανάσταση, σε έναν ύμνο βγαλμένο από το Πεντηκοστάριο, το βιβλίο με τους ύμνους για τις Κυριακές από σήμερα έως και των Αγίων Πάντων (19 Ιουνίου). Στην ορθόδοξη θρησκεία η Ανάσταση σχετίζεται και με την αίσθηση που έχει ο χριστιανός για τον χώρο και τον χρόνο. 

Με αυτό το «προ των αιώνων γεννηθείς» είναι φανερό ότι ο Θεός θεωρείται εκτός χρόνου και φυσικά εκτός τόπου, αφού εκείνος δημιούργησε και τον χώρο. Στην ερμηνεία του μάλιστα για τη δημιουργία του κόσμου στο βιβλίο για την «Εξαήμερο», γραμμένο γύρω στο 370 μ.Χ., ο Μέγας Βασίλειος αναφέρει ότι μαζί με τον κόσμο, δηλαδή με τον χώρο και την ύλη, δημιουργήθηκε και ο χρόνος. Κάτι που έγινε αποδεκτό αιώνες μετά χάρη και στις θεωρίες των κοσμολόγων και με τη γενική θεωρία της σχετικότητας. Ο χώρος και ο χρόνος λοιπόν από τον ορθόδοξο χριστιανό θεωρούνται δοσμένοι από τον Θεό και είμαστε δέσμιοί τους: «Είναι ζυγός ο χωροχρόνος και θέλει ο άνθρωπος να ξεφύγει από αυτόν, αλλά και αγαπάει και αγκαλιάζει και τον χώρο και τον χρόνο, ενώ θέλει να τον υπερβεί» (Πατήρ Γεώργιος Φλορόφσκι, 4.10.200). Με την Ανάσταση που εδράζεται στην Καινή Διαθήκη (ενώ η Δημιουργία έχει τη βάση της στην Παλαιά Διαθήκη) κάθε χρόνο μάς υπενθυμίζεται από την ορθόδοξη λατρεία ότι «ο Χριστός με την ενσάρκωση και ενανθρώπισή του εισήλθε και εχωρήθη στον χωροχρόνο μας που ο ίδιος δημιούργησε» (ομιλία Γ. Φλορόφσκι: «Ο άνθρωπος και ο χωροχρόνος») και από αυτόν τον χωροχρόνο φεύγει το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου. Σχηματικά θα λέγαμε ότι οι αρχαίοι Ελληνες ασχολήθηκαν πολύ με τον τόπο και τον χώρο, γι' αυτό και πέτυχαν τόσο πολλά στη γεωμετρία, ενώ από την εβραϊκή παράδοση μας έρχεται μια πιο επίμονη ενασχόληση με τον χρόνο. Τα δύο θεωρείται ότι παντρεύονται στη συνέχεια στο πλαίσιο του χριστιανισμού και μένουν έτσι για αιώνες. 

Δημιουργός εκτός τόπου και χρόνου 
Ο Αγγλος Τζον Πόλκινγκχορν ανατράφηκε σε μια αφιερωμένη στον χριστιανισμό οικογένεια. Μεγαλώνοντας αισθάνθηκε ότι η επιστήμη και μάλιστα αυτή που είχε σχέση με τα στοιχειώδη σωμάτια, εξαιτίας ίσως και μιας εξαιρετικής επίδοσης στα μαθηματικά που έδειξε, τον κέρδισε για πολλά χρόνια. Δούλεψε δίπλα στον διάσημο νομπελίστα φυσικό και γνωστό ισλαμιστή Αμπντους Σαλάμ, έγινε καθηγητής Φυσικής στο Κέιμπριτζ, ένας από τους φοιτητές του ήταν ο Μπράιαν Γιόζεφσον, ο οποίος πήρε και αυτός Νομπέλ στη Φυσική, και ήταν βασικός συνεργάτης τού Μάρεϊ Γκελ Μαν, όταν εκείνος αποδείκνυε για πρώτη φορά την ύπαρξη των κουάρκ. Το 1979, έπειτα από 25 χρόνια στην έρευνα, αποφάσισε ότι ήταν καιρός να πάρει τον δρόμο της Εκκλησίας και χειροτονήθηκε ιερέας. Δεν σταμάτησε όμως να ενδιαφέρεται για τα προβλήματα της επιστήμης, μόνο που τώρα σε κάθε του παρέμβαση ήταν έντονο και το θρησκευτικό στοιχείο. Μια από τις πιο γνωστές ήταν όταν θέλησε να κοντράρει την άποψη του Στίβεν Χόκινγκ ότι το Σύμπαν θα μπορούσε να δημιουργηθεί και από μόνο του. Δεν χρειαζόταν δηλαδή να καταφύγουμε στην ιδέα της ύπαρξης ενός Δημιουργού για τον κόσμο μας. Εγραψε μάλιστα ένα ολόκληρο βιβλίο γι' αυτό και η βασική ιδέα του ήταν ότι «ο Θεός δρα στον κόσμο, αλλά όχι σαν ένας επιτήδειος ταχυδακτυλουργός που παραβιάζει τους νόμους της φύσης _ νόμους δηλαδή που ο ίδιος θέσπισε. Η ερώτηση που με απασχολεί είναι αν υπάρχει τρόπος να περιγράφουμε τις ενέργειες του Θεού έτσι ώστε να είναι αυτές συμβατές και με την επιστήμη». 

Η αρχή της αβεβαιότητας 
Συνδέθηκε με άλλους ομοϊδεάτες που είχαν την υποστήριξη του Βατικανού - αφού, όπως είναι γνωστό, στον Πάπα υπάγεται και ένα ολόκληρο αστεροσκοπείο - και άρχισαν την αναζήτηση του Δημιουργού με τη βοήθεια της κβαντομηχανικής. Και ο νους τους πήγε κατευθείαν - πού αλλού; - στην αρχή της αβεβαιότητας. Εκεί, δηλαδή, στον μικρόκοσμο, φθάνοντας σε διαστάσεις ατόμων και μορίων, δεν μπορεί πλέον, όσα στοιχεία και αν διαθέτουμε, να προβλεφθεί με ακρίβεια η κίνηση και η συμπεριφορά τους. Μπορεί να έχεις στο χέρι σου δύο ακριβώς όμοια ραδιενεργά άτομα, αλλά δεν ξέρεις πότε ακριβώς το καθένα θα διασπαστεί και το πιο «πιθανό» είναι ότι δεν θα συμβεί και για τα δύο την ίδια στιγμή. Η αρχή της αβεβαιότητας, πιο συγκεκριμένα, μας λέει ότι δεν μπορείς ταυτόχρονα να γνωρίζεις την ταχύτητα και τη θέση ενός σωματιδίου. Οσο μεγαλύτερη ακρίβεια επιδιώκεις στο ένα μέγεθος τόσο λιγότερη ακρίβεια προκύπτει για το άλλο. Οπως όταν στριμώχνεις μια πεταλούδα στη γωνία και τότε εκείνη κάνει όλο και πιο απρόβλεπτες κινήσεις χτυπώντας έντονα τα φτερά της για να αποφύγει να την πιάσεις. Στα κβαντικά φαινόμενα λοιπόν έχουμε την πιθανότητα να συμβούν διάφορα πράγματα και εκεί ψάχνουν μερικοί τη θεία ενέργεια και παρέμβαση ως προς το τι τελικά θα συμβεί. Επειδή αυτά όμως είναι αναρίθμητα και για την πιο απλή κίνηση, π.χ. το πέσιμο ενός μετεωρίτη στη Γη, υποδείχθηκε σε αυτούς που υποστήριζαν τη θεία παρέμβαση ότι φάνταζε παράλογο ο Δημιουργός να «ασχολείται» με τόσο πολλές μικροκινήσεις. 

Το μπλέξιμο των σωματιδίων 

Ο επόμενος λοιπόν χώρος αντίστασης επελέγη να είναι σχετικός με το φαινόμενο του «κβαντικού συσχετισμού». Οπου πάλι στον κόσμο των μικροσωματιδίων όταν δύο από αυτά, ας πούμε ότι είναι φωτόνια, συνδεθούν με κάποιες κοινές ιδιότητες ή μπλεχτούν, όπως θα το λέγαμε κάπως πιο χαλαρά, με κάποιο τρόπο, μετά όσο και αν τα απομακρύνουμε είναι σαν να υπακούουν σε κάποια αόρατη αλλά πολύ αποτελεσματική μορφή επικοινωνίας. Για να το καταλάβουμε καλύτερα αυτό θα πούμε ότι, αν ήταν νομίσματα, ρίχνοντάς τα ταυτόχρονα στον αέρα όσο μακριά και αν ήταν το ένα από το άλλο θα παίρναμε πάντα το ίδιο αποτέλεσμα και από τα δύο, είτε κορόνα είτε γράμματα. Εγιναν πειράματα, λοιπόν, κάτω από πολύ αυστηρές συνθήκες και πάλι με το ίδιο αποτέλεσμα. Ετσι ώστε τελικά ο Αντουάν Σουαρέζ, ειδικός στην Κβαντική Φυσική και μέλος του Κέντρου Κβαντικής Φιλοσοφίας με έδρα τη Ζυρίχη, να φθάσει να δηλώσει ότι «φαίνεται πως ο χωροχρόνος δεν μπορεί να στεγάσει όλες εκείνες τις έξυπνες οντότητες που θα επηρέαζαν τα πράγματα μέσα στον κόσμο μας, άρα κάτι απέξω δρα και ρυθμίζει τα διάφορα φαινόμενα (σε αυτό το επίπεδο)... Υπάρχουν τελικά σοβαρές ενδείξεις ότι άυλες υπάρξεις δρουν στον κόσμο μας». Και πάντα βέβαια οι άπιστοι Θωμάδες θα ρωτούν τους Σουαρέζ: Γιατί τότε δεν διορθώνονται κάποια πράγματα όταν φθάνουμε στον εκτροχιασμό; 

Βασικό ρόλο, όπως ίσως ήδη καταλάβαμε από τα προαναφερθέντα, παίζει για τη Θεολογία ο χρόνος. Ας μην ξεχνούμε ότι και στην ορθόδοξη παράδοση «εμπειρογνώμονας» σε θέματα χρόνου θεωρείται ο Οσιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο οποίος όμως ξεκινά πάντα από την κλασική διαίρεση του χρόνου σε παρελθόν, παρόν και μέλλον. Τα τελευταία χρόνια, λοιπόν, ξεκινώντας κυρίως από τη δεκαετία του 1980 και με αποκορύφωμα την περασμένη χρονιά, επιστήμονες της Θεωρητικής Φυσικής ξεκίνησαν να μελετούν τρόπους για να απαλλαγούμε από την έννοια του χρόνου εντελώς. Να τον εξορίσουμε κυριολεκτικά από τη Φυσική! Να φθάσουμε να λέμε ότι η έννοια του χρόνου εκεί ήταν ένα τρικ, ένα αποτελεσματικό κόλπο του Νεύτωνα για να βρει κάποια πράγματα και να βγάλει κάποια συμπεράσματα. 
Η μέτρηση ενός δυναμικού γεγονότος, όπως είναι η έκλειψη, με ένα άλλο γεγονός, όπως είναι η άμμος που κυλά στην κλεψύδρα, δεν καλύπτει τις απαιτήσεις των σύγχρονων φυσικών ως προς τον ορισμό του χρόνου.


Σχετικότητα και Κβαντομηχανική 
Για να κατανοήσουμε αυτό το παράδοξο που μας βγάζει εντελώς έξω από την καθημερινή λογική μας οι μυημένοι ήδη στην κατάργηση του χρόνου μάς λένε να σκεφθούμε αλλιώς μερικά κλασικά πράγματα. Διηγούνται ότι ο Γαλιλαίος, όταν βρέθηκε σε κάποια εκκλησία της Πίζας και είδε έναν πολυέλαιο να αιωρείται, βρήκε τη διάρκεια της κάθε αιώρησης και διαπίστωσε πως ήταν σχεδόν ίσες μεταξύ τους, έχοντας βάλει το χέρι στην καρδιά του και μετρώντας τους παλμούς της. Στην ουσία δηλαδή δεν μετρούμε τον χρόνο, αλλά βρίσκουμε κάποια μεταβλητή και με τη βοήθειά της υπολογίζουμε κάποιαν άλλη. Ο Νεύτων όμως στις εξισώσεις του πρότεινε τη χρήση μιας απόλυτης και ανεξάρτητης μεταβλητής με το όνομα χρόνος, και μάλιστα οι τιμές της να είναι ένα συνεχές, δηλαδή να «παίζουν» όλες, άρα να είναι δυνατόν να εμφανισθούν όλες. Ο χρόνος εμφανίστηκε κάπως υποβαθμισμένος στη συνέχεια με τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν, που δεν μπορούσε να δεχθεί ότι υπήρχαν τυχαία και ανεξέλεγκτα από τον Θεό και τις εξισώσεις φαινόμενα. Κάθε σύστημα κινούμενο εδώ έχει τον δικό του χρόνο. Μόνο που όταν εμφανίστηκε η Κβαντική Μηχανική, η Φυσική δηλαδή για το τι συμβαίνει στον μικρόκοσμο, αποδείχθηκε ότι δεν μπορούσαμε να συμβιβάσουμε την Κβαντική Μηχανική του μικροκόσμου με τη θεωρία της σχετικότητας, μια Φυσική για τις μεγάλες κλίμακες με έντονη την παρουσία του χρόνου εκεί.

Η αλήθεια είναι ότι οι προτάσεις πέφτουν βροχή τον τελευταίο καιρό. Ο Κάρλο Ροβέλι, φυσικός στο Μεσογειακό Πανεπιστήμιο της Μασσαλίας, μαζί με τον διάσημο γάλλο μαθηματικό Αλέν Κον λέει: «Για εμάς ο χρόνος έχει να κάνει με το ότι αγνοούμε τις λεπτομέρειες. Αν ξέραμε όλες τις λεπτομέρειες, για παράδειγμα, στην κίνηση μιας ομάδας ατόμων, δεν θα καταφεύγαμε στο να τα μελετούμε στατιστικά και δεν θα είχαμε ανάγκη του χρόνου». Ο Ροβέλι μάλιστα συνηθίζει να διηγείται το εξής: Ανακαλύπτουν ένα νησί με ζώα που κατοικούν σε αυτό. Ενας βιολόγος ωστόσο λέει ότι αυτό που νομίζαμε για νησί είναι μια τεράστια φάλαινα, ένα άλλο ζώο δηλαδή όπου επάνω του κατοικούσαν τα άλλα πλάσματα. Αντί λοιπόν να έχουμε δύο διαφορετικά πράγματα, ένα νησί και τα ζώα, έχουμε αναγκαστικά ένα: μόνο ζώα. Αυτό λέμε τώρα ότι συμβαίνει και με τον χρόνο. Μετρούσαμε τη διάρκεια των φαινομένων με άλλα φαινόμενα: τη διάρκεια μιας έκλειψης, ενός δυναμικού φαινομένου δηλαδή, με τη ροή της άμμου σε μια κλεψύδρα (και ας λέμε ότι «κρατάμε χρόνο»).

Χρόνος ή «χρόνος»; 

Στη Φυσική του Νεύτωνα είχαμε τον χώρο και τον χρόνο χωριστά. Στη Φυσική του Αϊνστάιν, χάρη στις εργασίες του Μινκόφσκι, προχωρήσαμε υποχρεωτικά στη συνένωση των δύο, στον χωροχρόνο. Σήμερα όμως η ίδια η ύπαρξη του χρόνου αμφισβητείται όχι από παραδοξολόγους, αλλά από ανθρώπους καλά εξοικειωμένους με ολόκληρο το σώμα των νόμων της Φυσικής. Και αυτό έχει να κάνει με το επίπεδο όπου βρίσκεται ο καθένας και θεωρεί τα πράματα. Οπως ένας που γνωρίζει ατομική φυσική ξέρει ότι, αν εξετάσει τα άτομα που αποτελούν ένα τραπέζι, θα βρει πως το πιο πολύ είναι κενό και όχι ύλη, κάποιος που απλώς το χρησιμοποιεί ξέρει ότι είναι κάτι πολύ στερεό.

Είμαστε εξοικειωμένοι με τη σκέψη του χρόνου που κυλάει και σε αυτόν αναφερόμαστε. Ενας ποιητής έγραψε ότι είναι ο άνεμος που φυσάει και φουσκώνει το πανί μας και με αυτόν πορευόμαστε. Οι αλλαγές που παρατηρούμε αναφέρονται όλες στον χρόνο. Χωρίς τον χρόνο μάς φαίνεται ότι δεν ζούμε, αυτός βάζει σε τάξη τα γεγονότα. Ωστόσο υπάρχουν άνθρωποι της Φυσικής που μας λένε ότι μπορούμε να ζήσουμε και χωρίς αυτόν. Να περιγράφουμε την αλλαγή στο χρώμα των μαλλιών μας καθώς αυτά γκριζάρουν με βάση όχι ένα ημερολόγιο ή ένα ρολόι, αλλά με τις διαφορετικές θέσεις ενός δορυφόρου στο Διάστημα!

Η μπάλα και ο τοίχος 
Με την έννοια του χρόνου βολευόμαστε. Παρακολουθούμε μια λαστιχένια μπάλα με την κάμερα καθώς αυτή χτυπάει στον τοίχο και απομακρύνεται. Είναι πολύ εύκολο να κόψουμε την όλη σκηνή σε πλάνα με διαφορά ενός δευτερολέπτου το ένα από το άλλο και στο καθένα να έχουμε την εκάστοτε θέση της μπάλας. Εδώ ο χρόνος είναι βοηθός και με τη βοήθειά του μπορούμε να αναπαραστήσουμε όλο το στιγμιότυπο.

Μια άλλη προσέγγιση όμως θα ήταν να στήσουμε την κάμερα ακριβώς απέναντι στον τοίχο και πίσω από την μπάλα και να καταγράφουμε ό,τι συμβαίνει εκεί. Χωρίζουμε στη συνέχεια τον χώρο από την αρχική θέση της μπάλας ως τον τοίχο σε λεπτές επίπεδες φέτες και σε κάθε φέτα μοντάρουμε την μπάλα προτού χτυπήσει στον τοίχο αλλά και την μπάλα αφού έγινε η ανάκλασή της, όταν βρέθηκε ακριβώς στην ίδια απόσταση από τον τοίχο. Σχεδόν κάθε νέο πλάνο, πλην ενός, δηλαδή, περιέχει πλέον δύο μπάλες. Μπορώ και με αυτή τη νέα τεχνική να επανασυνθέσω την πορεία της μπάλας από τη στιγμή που ξεκίνησε ως τη στιγμή που, αφού χτύπησε στον τοίχο, έφθασε στην ίδια απόσταση όπου ήταν προηγουμένως. Η διαφορά με την προηγούμενη περίπτωση ποια είναι; Οτι τώρα δεν χρειάστηκα τον χρόνο.

Αυτό λοιπόν θέλουν να μας πουν δίνοντας κάποια πρώτα παραδείγματα ερευνητές όπως ο μαθηματικός Κρεγκ Μακ Μάστερ και ο φιλόσοφος Στίβεν Γουαϊνστάιν: ότι μπορούμε να δημιουργήσουμε τον χωροχρόνο όχι με βάση τη διαδοχή των χρονικών στιγμών, αλλά μόνο με ψάξιμο στον χώρο. Εκτός δηλαδή από το να κόβουμε τη φραντζόλα του χωροχρόνου με τον συνηθισμένο τρόπο, από τη μια άκρη ως την άλλη, να έχουμε βρει κάποιον άλλο υπερβατικό τρόπο. Σήμερα γίνεται μεγάλος αγώνας από μια μερίδα επιστημόνων να δημιουργήσουν θεωρίες, όπως η κβαντική βαρύτητα, που θα είναι απαλλαγμένες από το πρόβλημα του χρόνου και θα καταφέρουν να συμβιβάσουν τη θεωρία της σχετικότητας με την κβαντική θεωρία του μικροκόσμου.

Η κατάργηση βέβαια του χρόνου μάς φέρνει ξανά πίσω και σε δικούς μας φιλοσόφους, όπως οι Ελεάτες και ο Παρμενίδης, ενώ δίνει τη δυνατότητα και στους θρησκευομένους να μιλούν και αυτοί για την υπερβατικότητα εννοιών όπως η Ανάσταση και η κατάργηση του χρόνου.


Πηγή: Εφημερίδα "ΤΟ ΒΗΜΑ"
Διαβάστε περισσότερα...

Αβέβαιη η προληπτική δράση της ασπιρίνης

Μεγάλη μελέτη αμφισβητεί τις αρετές της στην πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων



Αβέβαιη η προληπτική δράση της ασπιρίνης
Τα οφέλη από την προληπτική δράση της ασπιρίνης εναντίον των καρδιαγγειακών παθήσεων δεν αντισταθμίζουν πάντα τον κίνδυνο έλκους ή γαστρορραγιών.

Νέα Υόρκη 
Η φήμη της ασπιρίνης ως της «βασίλισσας» των ταπεινών φαρμάκων για την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων φαίνεται να σκιάζεται από μια καινούργια μεγάλη μελέτη που διενεργήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
Σύμφωνα με αυτή οι μικρές δόσεις του αντιπηκτικού φαρμάκου μπορούν πράγματι να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής σε ανθρώπους που δεν είχαν ποτέ παρουσιάσει προβλήματα καρδιάς αλλά δεν φαίνεται να επηρεάζει τις πιθανότητες εγκεφαλικού επεισοδίου ή θανάτου από καρδιοπάθειες.
Επιπλέον εξ αιτίας της αύξησης του κινδύνου για έλκη στομάχου και γαστρορραγίες που προκαλεί, οι ερευνητές συνιστούν ότι θα πρέπει να λαμβάνεται με φειδώ και μόνον κατόπιν συμβουλής του γιατρού.
Η μεγαλύτερη μελέτη
«Η ασπιρίνη μείωσε τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων και μη θανάσιμων εμφραγμάτων του μυοκαρδίου στο μεγάλο δείγμα» γράφει ο Αλφρεντ Μπερτολούτσι, καθηγητής της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα και επικεφαλής της έρευνας, στη σχετική μελέτη η οποία είναι η μεγαλύτερη που έχει γίνει μέχρι σήμερα και δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «American Journal of Cardiology».
«Δεν υπήρξαν ωστόσο σημαντικές διαφορές στα περιστατικά εγκεφαλικών επεισοδίων και στεφανιαίας νόσου, καρδιακής θνησιμότητας αλλά και θνησιμότητας από όλες τις αιτίες»συμπληρώνει.
Η μελέτη, η οποία χρηματοδοτήθηκε από την εταιρεία Bayer που παράγει την ασπιρίνη, ανέλυσε τα δεδομένα εννέα παλαιότερων ερευνών που είχαν εξετάσει τη δράση του φαρμάκου στην πρόληψη των καρδιοπαθειών.
Στη μετα-ανάλυση συμπεριλήφθηκαν και τρεις έρευνες οι οποίες δεν είχαν ληφθεί υπ’ όψη στην αξιολόγηση που είχε κάνει η αμερικανική υπηρεσία πρόληψης ασθενειών προκειμένου να καταλήξει στις συστάσεις της υπέρ της χρήσης της ασπιρίνης το 2009.
Αβέβαιη αξία
Στις έρευνες έλαβαν μέρος περίπου 100.000 άνδρες και γυναίκες ηλικίας 45 ετών και άνω. Κάποιοι ήταν υγιείς και κάποιοι είχαν διαβήτη αλλά κανείς δεν παρουσίαζε πόνους στο στήθος ή άλλα συμπτώματα προβλημάτων στην καρδιά.
Οι ερευνητές εντόπισαν μείωση κατά 19% των μη θανάσιμων καρδιακών προσβολών στους συμμετέχοντες που πήραν ασπιρίνη σε σύγκριση με εκείνους που δεν πήραν το φάρμακο. Οσον αφορά τα εγκεφαλικά επεισόδια και τον κίνδυνο θανάτου από καρδιοπάθειες διαπιστώθηκε μικρή μείωση με την ασπιρίνη, οι ειδικοί όμως τονίζουν ότι ενδέχεται να οφείλεται σε τυχαίους παράγοντες.
Η μετα-ανάλυση διαπίστωσε επίσης ότι η ασπιρίνη αύξησε τον κίνδυνο αιμορραγίας από 0,7 σε 1% ανά 1.000 άτομα ετησίως, γεγονός το οποίο οδήγησε τους συγγραφείς της μελέτης να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι το φάρμακο είναι «αβέβαιης καθαρής αξίας».
Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα ορισμένοι γιατροί επέμειναν ότι η αξία της ασπιρίνης είναι σημαντική για όσους πάσχουν από διαβήτη ή συγκεντρώνουν πολλούς επιβαρυντικούς παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθειες. Αλλοι όμως τόνισαν ότι η κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά και ότι το φάρμακο θα πρέπει να χορηγείται μόνο κατόπιν αξιολόγησης του γιατρού και όχι με βάση μια γενική σύσταση.

Διαβάστε περισσότερα...